Những món trang sức từng thuộc về Catherine Đại đế - Nữ hoàng vĩ đại nhất lịch sử nước Nga - xuất hiện trở lại sau hơn một thế kỷ tại phiên đấu giá của Sotheby's ở New York, mang về 883.200 USD.
Sự kiện này một lần nữa gợi lại câu hỏi ám ảnh giới sử học và sưu tầm suốt hơn 100 năm: điều gì đã xảy ra với kho báu trang sức của Hoàng gia Nga?
Trâm cài y phục hình hoa, khoảng năm 1780. Ảnh: Sotheby's
Dấu vết cuối cùng của kho báu
Hơn một thế kỷ sau khi triều đại Romanov suy tàn, tung tích những viên kim cương, sapphire, vương miện và vòng cổ rivière của Đế quốc Nga vẫn là điều bí ẩn. Món nào đã được đưa nguyên vẹn ra khỏi nước Nga sau Cách mạng? Món nào bị chính quyền tháo rời để bán riêng từng viên đá quý? Những viên đá được khâu vào quần áo của gia đình hoàng tộc đang lưu lạc ở đâu?
Năm 1925, Bộ Tài chính Liên Xô xuất bản bộ sách bốn tập Russia's Treasure of Diamonds and Precious Stones (Kho báu Kim cương và Đá quý của Nga) bằng tiếng Pháp, Nga, Anh và Đức. Giới nghiên cứu cho rằng mục đích của ấn phẩm này là thu hút các nhà sưu tập giàu có nước ngoài tham gia mua đấu giá kho báu hoàng gia, đồng thời bác bỏ những tin đồn cho rằng các món trang sức giá trị nhất đã được giới quý tộc bí mật đưa ra khỏi nước Nga.
Bộ sách, thường được gọi là Ấn bản Fersman, theo tên nhà khoáng vật học Alexander Fersman - người phụ trách biên soạn - cũng mang trong mình nhiều bí ẩn. Ngay sau khi phát hành, chúng bị chính quyền tịch thu và hiện chỉ còn rất ít bản còn tồn tại. May mắn thay, Viện Đá quý Hoa Kỳ (GIA) đã số hóa toàn bộ bộ sách, giúp hậu thế có cơ hội tiếp cận một "thế giới đã mất" của kho báu Hoàng gia Nga.
Cuốn sách là danh mục tài liệu gồm 406 món trang sức và regalia (vật phẩm hoàng gia) của triều đại Romanov. Ảnh: Amazon
Tái ngộ di sản Catherine Đại đế
Giờ đây, sau hơn một thế kỷ, công chúng có dịp nhìn lại thế giới ấy - dù chỉ trong thời gian ngắn - tại Sotheby's trên đại lộ Madison, New York. Trong phiên đấu giá đặc biệt diễn ra ngày 17/6/2026 tại tòa nhà Breuer, Sotheby's giới thiệu ba món trang sức từng thuộc về Catherine Đại đế, bên cạnh một số hiện vật khác có nguồn gốc từ Hoàng gia Nga.
Ba món trang sức này đều mang thiết kế hoa buộc nơ, đính kim cương cắt kiểu cổ (old-cut) trên khung bạc. Đó là hai trâm cài hình hoa, một trâm cài hình hoa đơn và một trâm cài hình hoa sáu cánh - tất cả đều được xác định có nguồn gốc từ Russian Crown Jewels (Kho báu Vương miện Nga). Những tuyệt tác này được cho là do Louis David Duval - nghệ nhân kim hoàn người Geneva và cũng là một trong những nhà cung cấp trang sức quan trọng nhất của Nữ hoàng Catherine Đại Đế - chế tác vào khoảng năm 1780.
Ảnh: Sotheby's
Hành trình trở về
Vậy làm thế nào những viên kim cương của Nữ hoàng Catherine Đại Đế lại bất ngờ xuất hiện sau hơn 100 năm nằm trong bộ sưu tập tư nhân?
Câu trả lời bắt nguồn từ năm 1927. Khi đó, chính quyền Bolshevik đang cần nguồn tài chính nên đã tổ chức bán đấu giá một phần kho báu Hoàng gia Nga thông qua nhà đấu giá Christie's. Ba món trang sức này được một gia đình mua lại trong phiên đấu giá đó và lưu giữ kín suốt gần một thế kỷ trước khi tái xuất hiện tại Sotheby's.
Đối với giới sưu tập, việc một món trang sức được ghi nhận trong Ấn bản Fersman là minh chứng hiếm có về giá trị lịch sử và càng đặc biệt đáng chú ý khi từng thuộc sở hữu của Catherine Đại đế.
Chân dung Catherine Đại đế, được họa sĩ Fyodor Rokotov vẽ vào năm 1763
Trong giới yêu trang sức vẫn lưu truyền một giai thoại rằng trước mỗi cuộc họp căng thẳng với các vị tướng lĩnh, Nữ hoàng Catherine Đại Đế thường đeo thật nhiều trang sức để khẳng định ai mới là người nắm quyền tối cao. Không ai có thể xác nhận câu chuyện đó có hoàn toàn chính xác hay không.
Nhưng có một điều rõ ràng: hơn 100 năm sau khi biến mất khỏi công chúng, những món trang sức từng thuộc về một trong những nữ quân chủ quyền lực nhất lịch sử nước Nga đã một lần nữa xuất hiện dưới ánh đèn của Sotheby's, góp thêm một mảnh ghép quý giá vào hành trình giải mã bí ẩn về kho báu Hoàng gia Nga.
Thông tin cho bạn
Catherine Đại đế, người trị vì nước Nga từ năm 1762-1796, không chỉ góp phần đưa Đế quốc Nga trở thành cường quốc châu Âu mà còn là một trong những nhà sưu tập trang sức có ảnh hưởng nhất thời đại. Bà tin rằng trang sức là công cụ thể hiện quyền lực, địa vị và uy tín chính trị.
Nữ hoàng luôn đeo trang sức nổi bật tại các sự kiện quan trọng. Những hiện vật không sử dụng được trưng bày tại Brilliant Room (Phòng Kim cương/Đá quý) trong Cung điện Mùa Đông.
Nguồn: wowweekend.vn
